Nâng cao chất lượng giải quyết và tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo góp phần bảo vệ quyền lợi người lao động

         Trong  giai đoạn hiện nay, quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động, thế yếu thường thuộc về phía người lao động. Do vậy, pháp luật lao động có những quy định chặt chẽ để đảm bảo quyền và lợi ích của người lao động. Một trong số đó, là quy định về việc giải quyết tranh chấp theo thủ tục khiếu nại và khiếu nại về lao động.

         Giải quyết tranh chấp lao động bằng khiếu nại là hình thức thường được lựa chọn khi các biện pháp mang tính chất mềm dẻo, ôn hòa và linh hoạt hơn như thỏa thuận, thương lượng, hòa giải trước đó đã được tiến hành mà không đạt kết quả, nhưng vụ việc lại chưa đến mức đẩy lên cách giải quyết cuối cùng là khởi kiện ra Tòa án. Khiếu nại là việc người lao động hoặc tập thể lao động yêu cầu cá nhân, cơ quan có thẩm quyền xem xét lại quyết định, hành vi của người sử dụng lao động khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó vi phạm pháp luật lao động, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Việc thực hiện quyền khiếu nại có thể do cá nhân thực hiện hoặc thông qua tổ chức công đoàn. Công đoàn - với chức năng bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người lao động, trong những năm qua đã có nhiều đóng góp đáng kể trong việc tham gia giải quyết khiếu nại của người lao động. Tuy nhiên, mảng hoạt động này vẫn chưa đáp ứng theo kịp những phát sinh quan hệ lao động trong tình hình mới, dẫn đến có những đơn thư khiếu nại vượt cấp, sai thẩm quyền, làm cho một số vụ việc giải quyết chưa thấu đáo, còn kéo dài, ảnh hưởng tới quyền lợi của người lao động.

         Năm 2019, các cấp công đoàn trong tỉnh đã tiếp 949 CNLĐ đến phản ánh, khiếu nại và nhận 182 đơn đề nghị, khiếu nại, tố cáo. Trong đó có 09 đơn đề nghị, có 171  đơn khiếu nại (có 03 đơn thuộc thẩm quyền giải quyết của công đoàn) và có 02 đơn tố cáo. Tại LĐLĐ tỉnh đã tiếp 04  lượt người đến khiếu nại, tố cáo, tiếp nhận 11 đơn khiếu nại, 01 đơn tố cáo. Sau khi nhận đơn, UBKT LĐLĐ tỉnh đã kịp thời phân loại và ban hành 11 văn bản để chuyển các đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết, chỉ đạo công đoàn các cấp tham gia giải quyết và báo cáo kết quả về LĐLĐ tỉnh; giúp Thường trực LĐLĐ tỉnh kiểm tra, xác minh các đơn khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của LĐLĐ tỉnh; hướng dẫn, chỉ đạo công đoàn các cấp tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại. Nội dung đơn khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của Công đoàn tập trung phản ánh việc một số cán bộ công đoàn vi phạm công tác quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công đoàn, vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ trong sinh hoạt và hoạt động công đoàn…Qua theo dõi và tổng hợp cho thấy: các đơn khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của công đoàn đã được UBKT công đoàn các cấp tiến hành kiểm tra, xác minh báo cáo, kết luận và đề nghị thường trực công đoàn cùng cấp xem xét, giải quyết theo thẩm quyền. Nội dung đơn khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan nhà nước và người sử dụng lao động tập trung vào một số vấn đề như: vi phạm hợp đồng lao động, vi phạm chế độ BHXH, BHYT, Bảo hiểm thất nghiệp việc chậm trả lương, thực hiện không đúng thỏa ước lao động tập thể đã được ký kết, việc xử lý kỷ luật lao động không đúng, việc giải quyết chế độ sau khi nghỉ việc…

        Qua theo dõi cho thấy số đơn khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan Nhà nước và người sử dụng lao động đã được công đoàn các cấp chủ động phối hợp, tham gia giải quyết với nhiều hình thức như: chuyển đơn, tổ chức các buổi làm việc để thương lượng, hòa giải, đối thoại, kiến nghị giải quyết và giám sát việc giải quyết của cơ quan có thẩm quyền.

         Tuy nhiên, một số ban thường vụ, ban chấp hành công đoàn các cấp chưa quan tâm chỉ đạo công tác giải quyết và tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo. Công tác tiếp đoàn viên và người lao động nhiều nơi chưa thực hiện đúng quy định như chưa bố trí phòng tiếp, nơi tiếp đoàn viên, người lao động; chưa ban hành nội quy và lịch tiếp theo quy định của Tổng LĐLĐ Việt Nam. Một số cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước và người sử dụng lao động chưa thực hiện nghiêm túc các quy định của Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Lao động do đó một số đơn khiếu nại, tố cáo không được giải quyết hoặc chậm được giải quyết đã ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, CNLĐ.

         Trong thời gian tới các cấp công đoàn cần tập trung một số giải pháp sau nhằm nâng cao chất lượng giải quyết và tham gia giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của CNLĐ:

         1. UBKT các cấp công đoàn khi được giao nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo phải phân công trách nhiệm một cách rõ ràng, cụ thể để giải quyết kịp thời, dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo. Phân loại đơn thư khiếu nại, tố cáo xem trách nhiệm giải quyết là của cơ quan nào để kịp thời chuyển đơn đến các cơ quan chức năng đồng thời theo dõi việc giải quyết đơn thư của các cơ quan chức  năng trong việc giải quyết đơn thư. Nếu đơn thư thuộc thẩm quyền giải quyết của công đoàn phải chuyển đến đúng cấp có thẩm quyền giải quyết lần đầu theo quy định tại Quyết định số 254/QĐ-TLĐ ngày 05/3/2014 của Tổng LĐLĐ Việt Nam về công đoàn giải quyết và tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo; trong quá trình giải quyết phải thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ khách quan, làm rõ nguyên nhân phát sinh khiếu nại, tố cáo, kết luận rõ đúng, sai, đề ra phương án giải quyết phù hợp, có lý, có tình.

         2. UBKT công đoàn các cấp thực hiện nghiêm túc chế độ tiếp CNLĐ, bố trí cán bộ có đủ năng lực, trình độ, kinh nghiệm, đảm nhiệm công tác tiếp CNLĐ và các người đứng đầu các đơn vị phải tiếp CNLĐ, đối thoại với CNLĐ và trực tiếp chỉ đạo giải quyết. Khi xảy ra khiếu kiện đông người thì phải phối hợp với các cơ quan nhà nước để tiếp CNLĐ và vận động CNLĐ trở về địa phương, đồng thời, có biện pháp giải quyết kịp thời, dứt điểm, không để kéo dài, tái khiếu kiện.

         3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục nâng cao ý thức pháp luật cho CNLĐ; tăng cường vận động, thuyết phục doanh nghiệp và CNLĐ chấp hành pháp luật và các quyết định giải quyết của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Tổ chức tập huấn cho cán bộ công đoàn về phương pháp, kỹ năng cũng như kiến thức về pháp luật lao động để nâng cao chất lượng giải quyết và tham gia giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của CNLĐ.

          4. Qua công tác tiếp CNLĐ, giải quyết khiếu nại, tố cáo của CNLĐ cần kịp thời phản ánh đến các cơ quan có thẩm quyền để hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo sự đồng bộ, nâng cao tính khả thi, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống pháp luật nhất là pháp luật về lao động.

         Trong giai đoạn hiện nay, khi quan hệ lao động ngày càng diễn biến phức tạp, càng khẩn thiết đặt ra yêu cầu các cấp công đoàn cần thực sự nỗ lực trong việc tham gia giải quyết hiệu quả khiếu nại của người lao động, để từng bước bắt kịp những phát sinh quan hệ lao động trong tình hình mới. Từ đó, góp phần thực hiện tốt chức năng bẩm sinh của tổ chức công đoàn: đại diện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

                    Nguyễn Hồng Điệp, Chủ nhiệm UBKT LĐLĐ  tỉnh Bắc Giang

Chuyên mục: