Xây dựng cơ chế cung cấp thông tin đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động

         Theo báo cáo kết quả hoạt động công đoàn 6 tháng đầu năm, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2019 của Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Giang, trong 6 tháng đầu năm 2019, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh tiếp tục duy trì ổn định và phát triển; sản xuất kinh doanh của các ngành, các lĩnh vực đều đạt kết quả khá; tình hình công nhân viên chức lao động cơ bản ổn định, không có diễn biến phức tạp, yên tâm công tác, lao động, hoàn thành nhiệm vụ được giao. Tuy vậy, trên địa bàn tỉnh lần đầu tiên đã xảy ra việc chủ doanh nghiệp bỏ trốn, không thanh toán tiền lương cho người lao động và thanh toán tiền nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho cơ quan bảo hiểm xã hội, đã làm ảnh hưởng đến đời sống, việc làm, chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) của người lao động, gây ra bức xúc trong một bộ phận người lao động. Vấn đề đặt ra, cần thiết phải có cơ chế cung cấp thông tin cho người lao động được biết việc đóng BHXH của doanh nghiệp, để người lao động và công đoàn cơ sở có biện pháp tự bảo vệ quyền lợi của bản thân phù hợp với quy định của pháp luật.

         Hiện nay, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, cơ quan BHXH có trách nhiệm cung cấp đầy đủ và kịp thời về việc đóng bảo hiểm xã hội khi người lao động hoặc tổ chức công đoàn yêu cầu. Bên cạnh đó, ngưởi sử dụng lao động có trách nhiệm định kỳ 06 tháng, niêm yết công khai thông tin về việc đóng BHXH cho người lao động tại đơn vị; phải cung cấp thông tin về việc đóng bảo hiểm xã hội của người lao động khi người lao động hoặc tổ chức công đoàn yêu cầu. Thực tế, người lao động rất khó tiếp cận được thông tin đóng BHXH của bản thân khi có nhu cầu, bởi vì người lao động có rất ít cơ hội để đề nghị cơ quan BHXH cung cấp thông tin đóng BHXH của mình do thời giờ làm việc, khoảng cách đến cơ quan BHXH địa phương và do hiểu biết về pháp luật lao động hạn chế. Trong khi đó, có rất ít doanh nghiệp thực hiện việc niêm yết công khai thông tin về việc đóng BHXH cho người lao động tại đơn vị, người lao động luôn ở thế yếu khi yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện việc thông tin về việc đóng bảo hiểm xã hội của người lao động.

         Người lao động khi được biết thông tin việc doanh nghiệp không thực hiện việc đóng BHXH cho cơ quan BHXH, mặc dù hàng tháng, bản thân người lao động đã thực hiện việc trích nộp BHXH đầy đủ, kịp thời thì người lao động và tập thể người lao động tại doanh nghiệp sẽ có những biện pháp tự bảo vệ quyền lợi về BHXH cho mình bằng nhiều cách khác nhau như: kiến nghị doanh nghiệp phải thực hiện đóng tiền BHXH đầy đủ cho người lao động; người lao động kiến nghị CĐCS tổ chức đình công; người lao động, tập thể người lao động yêu cầu UBND địa phương giải quyết tranh chấp về quyền hoặc kiện doanh nghiệp ra Tòa án. Chính vì vậy việc hàng tháng cung cấp thông tin về tình hình thực hiện chế độ BHXH, BHYT, BHTN của doanh nghiệp cho công nhân lao động là rất cần thiết và quan trọng trong tình hình hiện nay ở địa phương. Để có thể cung cấp thông tin về tình hình thực hiện chế độ BHXH, BHYT, BHTN của doanh nghiệp cho công nhân lao động được hiệu quả, các cấp công đoàn trong tỉnh cần thực hiện một số biện pháp sau:

          Một là, Cần tiếp tục thực hiện tốt việc tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật bảo hiểm xã hội đến đông đảo người lao động, đặc biệt chú trọng tuyên truyền các nội dung như: các chế độ BHXH; trình tự, thủ tục giải quyết chế độ BHXH; khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về BHXH. Người lao động có hiểu rõ đầy đủ các quy định của pháp luật BHXH mới có cách ứng xử phù hợp và đúng quy định pháp luật khi quyền lợi về BHXH của mình bị xâm phạm.

         Hai là,  Liên đoàn Lao động tỉnh cùng với Bảo hiểm xã hội tỉnh cần nhanh chóng xây dựng một cơ chế cung cấp thông tin về đóng BHXH đến người lao động một cách có hiệu quả, kịp thời và đầy đủ. Hiện nay, vào tháng cuối quý, BHXH tỉnh đã cung cấp thông tin cho LĐLĐ tỉnh về các doanh nghiệp nợ đọng BHXH trên địa bàn toàn tỉnh, tuy nhiên thông tin này mới chỉ được triển khai đến các công đoàn cấp trên cơ sở và thông tin này thường chậm hơn so với tình hình, diễn biến ở cơ sở.

         Ba là, Hàng tháng, Bảo hiểm xã hội các huyện, thành phố có thể cung cấp thông tin các doanh nghiệp nợ đọng BHXH cho Liên đoàn Lao động các huyện, thành phố. Căn cứ vào thông tin này, LĐLĐ các huyện, thành phố triển khai phổ biến đến các công đoàn cơ sở doanh nghiệp nợ đọng BHXH, yêu cầu các CĐCS phổ biến đến tập thể lao động và phải thường xuyên kiểm tra, giám sát việc phổ biến thông tin nợ đọng BHXH của CĐCS. Đối với các doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn, cần nhanh chóng xây dựng đội ngũ công nhân nòng cốt ở doanh nghiệp đó và phổ biến kịp thời thông tin BHXH đến cho họ, để họ tuyên truyền trong tập thể người lao động.

         Bốn là, Công đoàn cơ sở ở doanh nghiệp nợ đọng BHXH khi biết thông tin về BHXH cần thực hiện mọi cách để thông tin đến người lao động như: Yêu cầu người sử dụng lao động công khai niêm yết, thông báo trên hệ thống truyền thanh của doanh nghiệp về thông tin đóng BHXH của doanh nghiệp; triển khai trong Ban chấp hành CĐCS và yêu cầu phổ biến đến các tổ sản xuất và người lao động.

         Năm là, Liên đoàn Lao động tỉnh đăng thông tin tình hình nợ đọng BHXH hàng tháng trên trang Web của tổ chức, yêu cầu các công đoàn cấp trên cơ sở, công đoàn cơ sở thành lập các nhóm facebook, zalo làm nơi phổ biến thông tin nợ đọng BHXH đến đông đảo người lao động. Đồng thời, đây cũng là cách nhận thông tin phản về tình hình thực hiện các thủ tục, quy trình giải quyết chế độ BHXH của người lao động.

         Sáu là, Các cấp công đoàn cần phối hợp tốt với Báo Bắc Giang, Đài Phát thanh truyền hình tỉnh, các Trung tâm văn hóa, thể thao và truyền thông huyện và hệ thống truyền thanh của các xã, phường, thị trấn thường xuyên truyên truyền, thông tin về các doanh nghiệp, đơn vị nợ đọng BHXH trên địa bàn.

          Thiết nghĩ, việc cung cấp thông tin nợ đọng BHXH của doanh nghiệp, đơn vị đến người lao động là yêu cầu cấp bách trong tình hình hiện nay ở địa phương, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ của các cơ quan quản lý nhà nước về BHXH, của các cấp công đoàn và các đơn vị truyền thông trong tỉnh. Người lao động khi biết được thông tin nợ đọng BHXH của doanh nghiệp sẽ có biện pháp tự bảo vệ quyền lợi của bản thân phù hợp với quy định của pháp luật. Khi thông tin nợ đọng Bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp được phổ biến rộng rãi trong nhân dân cũng là sức ép để người sử dụng lao động quan tâm thực hiện đúng quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội vì nếu họ thực hiện không tốt những quy định này thì việc tuyển dụng lao động của họ sẽ gặp khó khăn. Cung cấp thông tin nợ đọng BHXH của doanh nghiệp, đơn vị đến người lao động làm lành mạnh môi trường kinh doanh của tỉnh và cũng góp phần làm cho quan hệ lao động ở doanh nghiệp được hài hòa, ổn định và tiến bộ.

                        Khắc Điều - Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Giang